मौसम फेरिँदा नाक बग्ने र हाच्छिउँ आउने: दैनिक हेरचाह र कोरियाली चिकित्सा
मौसम परिवर्तनमा नियमित निद्रा र खाना, तापक्रमअनुसार कपडा र पर्याप्त पानीबाट हेरचाह सुरु गर्नुहोस्। नाक बग्ने, हाच्छिउँ आउने वा नाक बन्द हुने समस्या दोहोरिए कारण र लक्षणको स्वरूप जाँचेर उपचार रोज्नुहोस्।
हाल कम सुत्ने, खाना छुटाउने वा साँझ धेरै खाने बानी छ कि हेर्नुहोस्। सुत्ने समय नियमित राख्नुहोस् र पचाउन सहज खाना नियमित खानुहोस्। सन् २०१५ को अध्ययनमा स्वस्थ वयस्कको निद्रा मापन गरी रुघाको भाइरसको सम्पर्कमा राख्दा कम सुत्नेहरूमा रुघा लाग्ने सम्भावना बढी देखियो। कोरियाली चिकित्सामा स्वास्थ्यका लागि दैनिक बानीको हेरचाहलाई याङसाङ भनिन्छ।
पातला कपडाका तह लगाएर तापक्रमअनुसार मिलाउनुहोस्। शरीरले अनुमति दिँदा हल्का हिँडाइ गर्नुहोस्; ज्वरो वा धेरै जीउ दुख्दा आराम र लक्षणको मूल्याङ्कनलाई प्राथमिकता दिनुहोस्।
मूल चित्रको लेखाइ कोरियाली भाषामा छ; निर्देशन यस लेखमा अनुवाद गरिएको छ।
02
सुक्खा हावा र हातको सफाइ
पर्याप्त पानी पिउनुहोस् र कोठाको हावा अत्यधिक सुक्खा छ कि हेर्नुहोस्। ह्युमिडिफायरको पानी दैनिक फेर्नुहोस् र निर्माताको निर्देशनअनुसार सफा गर्नुहोस्। झ्यालमा पानी जम्दा वा वरिपरि ओसिलो हुँदा चिस्यान घटाउनुहोस्।
सन् २०१९ को जनावरमा गरिएको अध्ययनमा कम आर्द्रताले श्वासनली सफा गर्ने कार्य, भाइरसविरुद्धको प्रतिरक्षा र तन्तु मर्मतमा असर गरेको देखियो। सन् २०२३ को Cochrane समीक्षामा हातको सफाइ बढाइएका समूहमा तीव्र श्वासप्रश्वास संक्रमण हुने व्यक्तिको अनुपात घटेको देखियो। बाहिरबाट आएपछि, खानाअघि र नाक सफा गरेपछि वा खोकेपछि हात धुनुहोस्।
03
रुघा कि एलर्जीजन्य राइनाइटिस?
रुघा भाइरसको संक्रमणबाट हुन्छ। नाक बग्ने र हाच्छिउँ आउनेसँगै आँखा वा नाक चिलाउने, विशेष वातावरणमा दोहोरिने भए एलर्जीको सम्भावना पनि हेर्नुपर्छ। कहिले सुरु भयो, कहाँ बढ्छ र ज्वरो वा खोकी छ कि छैन लेख्नुहोस्।
दैनिक हेरचाह गर्दा पनि नाक बन्द हुने वा खोकी दोहोरिए कारण जाँच्नुहोस्। निद्रा, भोक, पाचन र थकानमा आएको परिवर्तन पनि बताउनुहोस्।
04
कोरियाली चिकित्सा परामर्शमा के हेरिन्छ?
हावा, चिसो र सुक्खापनजस्ता परम्परागत अवधारणाले वातावरण परिवर्तनसँग सम्बन्धित लक्षणको स्वरूप वर्णन गर्छन्। शरीरको सुरक्षात्मक कार्यलाई परम्परागत रूपमा रक्षात्मक ची भनिन्छ। यी परम्परागत व्याख्याका अवधारणा हुन्।
चिकित्सकले चिसो वा तातो महसुस, जीउ वा घाँटी दुखाइ, पानीजस्तो सिँगान वा सुक्खा खोकी, निद्रा, भोक र पाचनलाई सँगै हेर्छन्। लक्षणको ढाँचा पहिचान गरेर उपचारको दिशा तय गरिन्छ।
05
सो-चोङ-र्योङ-ताङ सम्बन्धी अध्ययन
सो-चोङ-र्योङ-ताङ (So-cheong-ryong-tang, Xiaoqinglong decoction) पानीजस्तो सिँगान, हाच्छिउँ र नाक बन्द हुने एलर्जीजन्य राइनाइटिसमा विचार गर्न सकिने जडीबुटीको सूत्र हो। खोकी, खकार र समग्र स्वास्थ्य पनि मूल्याङ्कन गरिन्छ।
सन् २०१९ मा कोरियाका वर्षभरि एलर्जीजन्य राइनाइटिस भएका १५४ वयस्क सहभागी बहुकेन्द्रीय, अनियमित समूह विभाजन गरिएको, दोहोरो अन्ध र प्लेसिबो-नियन्त्रित परीक्षणमा चार हप्ताको प्रयोगले प्लेसिबोको तुलनामा नाकका लक्षण र राइनाइटिससम्बन्धी जीवनको गुणस्तर सुधार्यो। सन् २०२२ को २४ अनियमित समूह विभाजन गरिएका परीक्षणको समीक्षाले पनि यस सूत्रलाई एक्लै वा सामान्य औषधिसँग प्रयोग गर्दा समग्र नाकका लक्षण, सिँगान र नाक बन्द हुने स्कोरमा सुधार रिपोर्ट गर्यो। पुराना रोग, खाइरहेका औषधि, गर्भावस्था वा स्तनपानबारे चिकित्सकलाई बताउनुहोस्।
06
अकुपंक्चर सम्बन्धी अध्ययन
सन् २०१३ मा कोरिया र चीनका केन्द्रमा गरिएको अनियमित समूह विभाजन परीक्षणले एलर्जीजन्य राइनाइटिसका २३८ बिरामी मूल्याङ्कन गर्यो। चार हप्तापछि अकुपंक्चर समूहमा नाकका लक्षणको स्कोर नक्कली अकुपंक्चर र प्रतीक्षा समूहभन्दा बढी सुधारियो।
सन् २०२२ को ३० अनियमित समूह विभाजन गरिएका परीक्षणको समीक्षाले नक्कली अकुपंक्चरको तुलनामा लक्षण, जीवनको गुणस्तर र लक्षण कम गर्ने औषधि प्रयोगको स्कोरमा सुधार देखायो। हालको लक्षणको गम्भीरता र पहिलेको उपचारको प्रतिक्रियाअनुसार उपचार रोजिन्छ।
07
दैनिक हेरचाह र उपचार सँगसँगै
दोहोरिने लक्षण र तिनको क्रम लेखेर परामर्शमा बताउनुहोस्। सास फेर्न गाह्रो हुँदा वा छाती दुख्ने अथवा दबाब निरन्तर हुँदा तत्काल आपत्कालीन मूल्याङ्कन चाहिन्छ। ज्वरो वा खोकी घटेर फेरि बढेमा पनि जाँच आवश्यक छ।
यो सामान्य स्वास्थ्य जानकारी हो; व्यक्तिगत निदान वा उपचारको विकल्प होइन।
