बस्दा नितम्बको बीचमा भारी दुखाइ र उठ्दा चसक्क हुने दुखाइ पुच्छरको हड्डी तथा वरपरका तन्तुको दुखाइ (कोक्सिडाइनिया) हुन सक्छ। लडेर ठोक्किएपछि मात्र होइन, लामो समय बस्दा वा प्रसवपछि पनि हुन सक्छ। त्यसैले दुखेको स्थान र सँगै देखिने लक्षण जाँच्नुपर्छ।
बस्दा कम्मरलाई टेवा दिनुहोस् र बेला-बेला उठेर आसन बदल्नुहोस्। पछाडिको भाग काटिएको विशेष कुशनले सिटको प्रत्यक्ष दबाब घटाउन सक्छ। ढाडमा सुत्दा दुखेको भाग दबिएमा कोल्टे परेर आराम गर्नुहोस्। दुखेको ठाउँमा बलपूर्वक थिच्ने वा जबरजस्ती तन्काउने नगर्नुहोस्।
आवरणको लेखाइ कोरियाली भाषामा छ; तल नेपालीमा जानकारी दिइएको छ।
02
नलडेको अवस्थामा पनि दुख्न सक्छ
नितम्बमा लडेर लाग्ने चोट, गाडी चलाउँदा वा साइकल चलाउँदाको दोहोरिने दबाब, प्रसवको भार र पुच्छरको जोर्नीको चलायमानतामा परिवर्तन सम्बन्धित हुन सक्छन्। कहिलेकाहीँ स्पष्ट कारण हुँदैन। दुखेकै आधारमा हड्डी सरेको निष्कर्ष निकालिँदैन। जाँचमा कहिले सुरु भयो, थिच्दा कहाँ दुख्छ र बस्दा-उठ्दा कसरी बदलिन्छ भन्ने हेरिन्छ।
03
उस्तै लक्षणका अन्य कारण पनि हुन्छन्
पुच्छरको हड्डीको ठीक बीचमा थिच्दा दुख्नु र नितम्बको एकातिरबाट खुट्टासम्म झमझम फैलिनु फरक संकेत हुन्। खुट्टातिर लक्षण फैलिएमा कम्मरको नसामा जलनजस्ता कारण पनि जाँच्नुपर्छ। छाला सुन्निनु, स्राव वा ज्वरो, गुदद्वार दुखाइ वा रक्तस्रावलाई पुच्छरको दुखाइ मात्र मान्नु हुँदैन।
सन् २००५ को प्रतिवेदनमा पुरानो कोक्सिडाइनियाका कारण अस्पताल भर्ना भएका दुई बिरामीमा अकुपङ्क्चर र चुना हातले गरिने उपचार संयुक्त रूपमा दिएपछि VAS बाट मापन गरिएको दुखाइ र लक्षणमा सुधार उल्लेख गरिएको छ।
सन् २००९ मा प्रसवपछिको कोक्सिडाइनिया भएकी २७ वर्षीया एक महिलामा जडीबुटी औषधि, अकुपङ्क्चर र चुना संयुक्त उपचारपछि दुखाइ, दैनिक असजिलोपन र ODI मा सुधार रिपोर्ट गरिएको छ। यसले जडीबुटी औषधि एक्लैको प्रभाव परीक्षण गरेको थिएन।
विशिष्ट स्नायु च्यापिने अवस्थामा प्लासेन्टा फार्माकोपङ्क्चर
सन् २०१९ को प्रतिवेदनले छालातर्फ जाने परफोरेटिङ क्युटेनियस स्नायु च्यापिएको ठानिएका दुई पुच्छरको दुखाइका केस वर्णन गरेको छ। Hominis placenta (मानव प्लासेन्टा) फार्माकोपङ्क्चरपछि दुखाइ स्कोर घटेको रिपोर्ट छ। यी केस विशेष स्नायु च्यापिने ढाँचा र सोही औषधि तयारीसँग सम्बन्धित छन्।
प्रतिवेदनहरूमा प्रयोग भएका विधि फरक छन्। पुच्छरको हड्डीलाई केवल धकेलेर मिलाउनुको सट्टा बिरामीको लक्षण र जाँचअनुसार उपयुक्त हातले गरिने उपचार लागू गर्नु महत्त्वपूर्ण छ। कोक्सिडाइनियाको कोरियाली चिकित्सा अनुसन्धान मुख्यतः केस प्रतिवेदनमा आधारित छ; वास्तविक उपचार कारण र जाँचका निष्कर्षअनुसार तय गरिन्छ।
08
कहिले जाँच गराउने?
चोटपछि धेरै दुखेमा, केही हप्तासम्म दुखाइ रहँदा दैनिक जीवन सीमित भएमा, वा ज्वरो, सुन्निने, स्राव अथवा मलद्वारबाट रक्तस्राव भएमा जाँच गराउनुहोस्।
बस्दा वा उठ्दा बारम्बार दुखेमा काम र यात्रा पनि असजिलो हुन्छ। उपचार तय गर्न हामी दुखेको स्थान, चाल र साथका लक्षणबारे सोधेर जाँच गर्छौँ, तपाईंले भन्न छुटाउनुभएका असजिला चाल पनि हेर्छौँ।