Ho tăng sau ăn hoặc khi nằm: có phải do trào ngược?
Ngứa họng sau ăn hoặc ho tăng khi nằm có thể liên quan đến trào ngược dạ dày thực quản. Dịch trong dạ dày đi ngược lên thực quản có thể gây ho ngay cả khi không rõ ợ nóng hay ợ chua. Nếu ho lặp lại, nên xem xét thói quen ăn, ngủ và các nguyên nhân khác.
Không chỉ loại thức ăn mà cả lượng ăn và tư thế sau ăn đều quan trọng. Tránh ăn trong vòng 3 giờ trước khi ngủ, giảm ăn quá no và không nằm ngay sau ăn. Nếu cà phê, rượu bia hoặc thức ăn nhiều dầu mỡ thường gây triệu chứng, hãy giảm những món đó.
Nếu thừa cân, kiểm soát cân nặng từ từ có thể hữu ích. Khi trào ngược ban đêm, dùng đệm dốc nâng cả phần thân trên, tránh chỉ kê gối cao làm gập cổ. Điều chỉnh tác nhân thường gây triệu chứng thay vì kiêng mọi loại thức ăn.
Ảnh bìa có chữ tiếng Hàn; nội dung bên dưới được trình bày bằng tiếng Việt.
02
Vì sao trào ngược gây ho?
Trào ngược có thể xảy ra khi cơ chế ngăn dịch dạ dày đi ngược lên thực quản suy yếu hoặc giãn không đúng lúc. Dịch trào ngược có thể kích thích vùng họng; kích thích thực quản cũng có thể gây ho qua phản xạ thần kinh.
Không nhất thiết axit phải vào phổi mới gây ho. Dịch trào ngược ít axit cũng có thể góp phần, và chính cơn ho có thể gây trào ngược. Ghi nhận triệu chứng nào xuất hiện trước sau ăn hoặc khi nằm giúp đánh giá nguyên nhân.
Ho tăng sau ăn hoặc khi nằm kèm ợ chua, ợ nóng gợi ý mối liên quan với trào ngược. Có thể kèm cảm giác vướng họng hoặc khàn tiếng.
Nghẹt mũi, chảy mũi và cảm giác dịch chảy xuống sau họng gợi ý ho liên quan viêm mũi hoặc chảy dịch mũi sau. Ho lặp lại ban đêm, sáng sớm, sau vận động hoặc gặp không khí lạnh cũng cần xem xét hen thể ho. Đây là dấu hiệu gợi ý; thời gian kéo dài, thuốc đang dùng và xét nghiệm cần thiết giúp xác định nguyên nhân. Nhiều nguyên nhân có thể cùng tồn tại.
Thuốc thảo dược: hướng đến giảm ho liên quan trào ngược
Khi kê đơn, xem xét ho cùng đầy bụng sau ăn, ợ chua, khô họng, đờm và giấc ngủ. Một thử nghiệm ngẫu nhiên thăm dò tại Hàn Quốc so sánh Ojeok-san kết hợp Saengmaek-san với giả dược trong 6 tuần ở 30 người lớn bị GERD và ho trên 8 tuần.
Nhóm thuốc thảo dược cải thiện điểm nhật ký ho nhiều hơn giả dược ở một số thời điểm, đặc biệt điểm ho ban ngày.
Báo cáo Hàn Quốc mô tả 3 bệnh nhân nghi ho mạn do trào ngược, dùng Ojeok-san kết hợp Saengmaek-san khoảng 2 tuần và một buổi châm cứu thông thường ở lần khám đầu. Báo cáo ghi nhận giảm khó chịu do ho và cải thiện chất lượng sống liên quan đến ho.
Thử nghiệm ngẫu nhiên 8 tuần trên 102 bệnh nhân ho liên quan trào ngược so sánh châm cứu thông thường bổ sung vào cùng thuốc điều trị trào ngược với chỉ dùng thuốc. Nhóm kết hợp châm cứu cải thiện điểm ho ngày, đêm và chất lượng sống liên quan đến ho nhiều hơn.
Nghiên cứu trên 30 bệnh nhân GERD ghi nhận giải phóng cân cơ tập trung vào cơ hoành cải thiện triệu chứng trào ngược và chất lượng sống liên quan tiêu hóa so với nhóm chứng. Nghiên cứu gợi ý trị liệu bằng tay quanh cơ hoành và mô lân cận có thể giúp giảm triệu chứng GERD.
Cần đánh giá nguyên nhân nếu ho kèm khó thở, đờm lẫn máu, sốt kéo dài, khó nuốt hoặc sụt cân không rõ lý do. Đau ngực dữ dội đột ngột hoặc khó thở cần được đánh giá ngay.
Khi ho lặp lại sau ăn và lúc đi ngủ, cần xem xét cả triệu chứng tiêu hóa bên cạnh họng và đường thở. Xác định nguyên nhân, điều chỉnh thói quen và điều trị giúp giảm khó chịu do ho tái diễn.
