Được báo là đĩa đệm đã “vỡ”, tôi còn có thể điều trị Chuna không?

Nếu sức cơ chân giảm nhanh hoặc khả năng kiểm soát tiểu tiện, đại tiện thay đổi, cần được đánh giá y khoa kịp thời trước khi điều trị Chuna. Không quyết định điều trị chỉ dựa vào kích thước trên MRI; cần xem xét khả năng tự tiêu, đau, cảm giác, sức cơ và vận động hằng ngày.

Bệnh thường được gọi là “đĩa đệm” ở vùng lưng dưới có tên chính xác là thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Bản thân đĩa đệm là cấu trúc nằm giữa các đốt sống, không phải tên một bệnh. Nó giúp hấp thụ lực và hỗ trợ cột sống vận động.

Thoát vị xảy ra khi một phần mô đĩa đệm lồi hoặc thoát ra phía sau hay bên cạnh vị trí bình thường. Không phải toàn bộ đĩa đệm rơi ra; một phần mô, bao gồm chất từ nhân nhầy bên trong, đi qua vùng tổn thương của vòng sợi bên ngoài.

Nếu mô này kích thích hoặc chèn ép dây thần kinh, đau hoặc tê có thể lan từ thắt lưng qua mông, đùi, cẳng chân đến bàn chân. Cảm giác và sức cơ cũng có thể bị ảnh hưởng.

Trên MRI có thể phân biệt phình đĩa đệm (bulging), lồi (protrusion), thoát vị dạng đùn (extrusion) và mảnh rời (sequestration). Từ “vỡ” đôi khi được dùng để giải thích dạng đùn, khi mô thoát ra nhiều hơn, hoặc dạng mảnh rời, khi một phần mô đã tách khỏi đĩa đệm ban đầu.

Điều này tự nó không có nghĩa là bệnh đã quá nặng để điều trị bảo tồn còn ý nghĩa. Nhiều nghiên cứu ghi nhận mô có thể tự thu nhỏ ngay cả khi thoát vị khá lớn.

Một phân tích gộp gồm 31 nghiên cứu với 2,233 người bệnh được điều trị bảo tồn ghi nhận hiện tượng tiêu bớt mô trên hình ảnh ở khoảng 70.4% tổng số trường hợp. Tỷ lệ khoảng 88% ở dạng mảnh rời (sequestration) và 67% ở dạng đùn (extrusion). Quá trình này chủ yếu được quan sát trong 6 tháng đầu điều trị bảo tồn.

Tổng quan hệ thống năm 2015 cũng ghi nhận tự thoái triển hoặc tự tiêu ở 96% dạng mảnh rời và 70% dạng đùn. Các con số khác nhau giữa nghiên cứu, nhưng xu hướng tự thu nhỏ khá thường gặp ở những dạng này là tương tự.

Các tỷ lệ này mô tả mô thoát vị nhỏ đi trên MRI hoặc phương tiện chẩn đoán hình ảnh khác. Chúng không có nghĩa là cùng tỷ lệ người bệnh hết hoàn toàn đau hoặc tê, và không phải tỷ lệ thành công của riêng Chuna.

Vì vậy, không thể chỉ vì khối thoát vị lớn mà kết luận phải mổ, hoặc vì “vỡ” mà loại trừ mọi điều trị có vận động. Thay đổi hình ảnh và triệu chứng không phải lúc nào cũng đồng thời; cần xem xét tình trạng lâm sàng hiện tại.

Chuna không có nghĩa là dùng lực đẩy mô thoát vị trở lại vị trí cũ. Sự tự tiêu là một quá trình hồi phục sinh học của cơ thể.

Chuna là một phương pháp điều trị bảo tồn được dùng để hỗ trợ giảm đau, phục hồi vận động và chức năng sinh hoạt sau khi đánh giá kiểu đau, vận động và chức năng vùng thắt lưng–chậu, cùng các triệu chứng thần kinh.

Hướng dẫn thực hành lâm sàng y học Hàn Quốc về thoát vị đĩa đệm thắt lưng mô tả châm cứu, dược châm, Chuna và giác hơi là những phương pháp có thể dùng riêng hoặc kết hợp theo mức độ bệnh. Triệu chứng cần được đánh giá cùng hình ảnh. Khối thoát vị lớn trên MRI không phải lý do để dùng lực mạnh nhằm “nhét đĩa đệm vào”.

Trong thực hành, có người thoát vị lớn vẫn sinh hoạt khá tốt, trong khi người có hình ảnh nhỏ hơn lại gặp nhiều khó khăn do đau và tê chân. Vì vậy, không chỉ xem MRI khi cân nhắc Chuna.

Nếu rễ thần kinh bị ảnh hưởng, bên cạnh mức độ đau còn cần xác định sức cơ và cảm giác có được duy trì hay không. Các điểm cần xem xét gồm:

• Tư thế làm đau thắt lưng tăng lên
• Đau hoặc tê từ mông lan xuống chân
• Vùng giảm cảm giác
• Yếu chân hoặc bàn chân
• Thay đổi khi đi bộ, ngồi và đứng

Thoát vị lớn hơn không có nghĩa là cần tác động mạnh hơn. Chuna không chỉ là một kỹ thuật vặn lưng thật mạnh để tạo tiếng kêu.

Phương pháp và cường độ có thể thay đổi theo mức độ đau, giai đoạn cấp hay mạn, triệu chứng lan xuống chân, vận động thắt lưng, tuổi và bệnh cột sống khác. Trong giai đoạn cấp có đau và căng cơ nhiều, có thể chọn kỹ thuật nhẹ hơn trong giới hạn chịu đựng.

Nếu không có bất thường thần kinh nghiêm trọng, Chuna có thể là một lựa chọn bảo tồn phù hợp để cân nhắc. Điều quan trọng là phương pháp nào phù hợp với tình trạng hiện tại, chứ không phải tác động mạnh đến đâu.

Không phải mọi trường hợp thoát vị đều có thể chỉ điều trị bảo tồn. Thay đổi sức cơ, cảm giác, chức năng tiểu tiện hoặc đại tiện có thể liên quan đến chèn ép thần kinh nặng. Hãy được đánh giá kịp thời, thay vì chờ lịch điều trị tiếp theo hoặc cân nhắc Chuna trước.

• Sức cơ chân đột ngột giảm rõ hoặc yếu tăng dần
• Khó nâng cổ chân hay ngón chân, gợi ý bàn chân rũ
• Giảm cảm giác vùng đáy chậu hoặc quanh hậu môn
• Khó tiểu hoặc thay đổi đột ngột khả năng kiểm soát nước tiểu, phân

Đây là thông tin y khoa tổng quát được chuyển ngữ từ bài tiếng Hàn đã cung cấp, không thay thế chẩn đoán cá nhân. Phương pháp và cường độ điều trị phụ thuộc vào triệu chứng và tình trạng thần kinh.

Quá tải cơ duỗi lưng, gồm cơ dựng sống, là một nguyên nhân có thể gây đau khi đứng lên sau khi cúi. Tìm hiểu cách giảm tải và các dấu hiệu cần khám.